میزان سختی آب آشامیدنی چقدر باید باشد؟ سختی آب به مقدار کلسیم و منیزیم موجود در آن بستگی دارد و معمولا با واحد میلی گرم در لیتر و بر حسب کربنات کلسیم سنجیده می شود. در استانداردهای رایج، سختی حدود ۱۵۰ میلی گرم در لیتر به عنوان یک مقدار مطلوب مطرح می شود و حد مجاز می تواند تا ۵۰۰ میلی گرم در لیتر باشد؛ البته باید به نسخه استاندارد مورد استناد و شرایط آب منطقه توجه کرد. سختی بالا بیشتر باعث ایجاد رسوب در کتری، لوله ها و تجهیزات گرمایشی می شود و به تنهایی نشان نمی دهد که آب برای آشامیدن ناسالم است.
برای تصمیم گیری درباره تصفیه آب، بهتر است سختی در کنار شاخص هایی مانند نیترات، میزان املاح محلول و آلودگی میکروبی بررسی شود؛ کاری که مجموعه هایی مانند آبین پاک (https://abinpak.com/) در زمینه بررسی کیفیت آب و انتخاب راهکار تصفیه انجام می دهند.
میزان سختی آب آشامیدنی چقدر باید باشد؟
میزان سختی آب آشامیدنی به مقدار کلسیم و منیزیم موجود در آن بستگی دارد و معمولا بر حسب میلی گرم در لیتر معادل کربنات کلسیم بیان می شود. در استانداردهای رایج آب آشامیدنی ایران، سختی کل حدود ۱۵۰ میلی گرم در لیتر به عنوان مقدار مطلوب و ۵۰۰ میلی گرم در لیتر به عنوان حداکثر مجاز ذکر شده است؛ البته باید نسخه استاندارد مورد استناد بررسی شود. سختی بالاتر از این محدوده می تواند باعث رسوب در کتری، لوله ها و تجهیزات شود، اما به تنهایی معیار ناسالم بودن آب نیست.
برای تصمیم گیری درباره کاهش سختی، ابتدا باید نمونه آب آزمایش شود و بر اساس نتیجه، روش مناسب انتخاب شود؛ در مقیاس کارخانه ها و مجموعه های بزرگ، دستگاه تصفیه آب صنعتی می تواند با توجه به ترکیب آب ورودی و ظرفیت مورد نیاز، برای کنترل املاح و بهبود کیفیت آب به کار گرفته شود.
جدول میزان استاندارد سختی آب آشامیدنی در مقیاس های مختلف
برای بررسی سختی آب، علاوه بر مقدار کلسیم و منیزیم، گاهی میزان کل مواد جامد محلول یا TDS نیز اندازه گیری می شود. البته این دو شاخص یکسان نیستند؛ سختی آب به طور عمده از کلسیم و منیزیم ناشی می شود، اما TDS مجموع گسترده تری از مواد محلول مانند سدیم، کلرید و سولفات را هم در بر می گیرد.
| سختی کل آب (mg/L بر حسب CaCO₃) | درجه سختی | ویژگی و اثر احتمالی |
| کمتر از ۶۰ | نرم | احتمال رسوب گذاری کم است؛ بسته به شرایط شیمیایی آب، احتمال خوردگی لوله ها نیز باید بررسی شود. |
| ۶۰ تا ۱۲۰ | نسبتا سخت | معمولا رسوب گذاری محدود است و آب برای بسیاری از مصارف خانگی مناسب است. |
| ۱۲۱ تا ۱۸۰ | سخت | احتمال تشکیل رسوب در کتری، آبگرمکن و لوله ها بیشتر می شود. |
| بیشتر از ۱۸۰ | بسیار سخت | احتمال رسوب گذاری و افزایش مصرف مواد شوینده بالاتر است. |
نکته مهم: این جدول، دسته بندی فنی سختی آب است و به تنهایی مشخص نمی کند که آب برای آشامیدن سالم یا ناسالم است. سازمان جهانی بهداشت برای سختی آب، حد راهنمای مبتنی بر اثرات مستقیم سلامت تعیین نکرده است؛ با این حال، سختی بالاتر از حدود ۲۰۰ میلی گرم در لیتر می تواند رسوب گذاری را افزایش دهد و حد ۵۰۰ میلی گرم در لیتر در برخی استانداردهای قدیمی تر بر مبنای پذیرش مصرف کننده و مشکلات مصارف خانگی مطرح بوده است.
سختی آب آشامیدنی چقدر باید باشد تا برای مصرف مناسب باشد؟
برای مصرف روزانه، آب با سختی حدود ۶۰ تا ۱۲۰ میلی گرم در لیتر بر حسب کربنات کلسیم در گروه آب های نسبتا نرم قرار می گیرد و معمولا رسوب کمتری در وسایل خانگی ایجاد می کند. آب با سختی ۱۲۰ تا ۱۸۰ میلی گرم در لیتر نیز می تواند برای آشامیدن مناسب باشد و سختی بالاتر از ۲۰۰ میلی گرم در لیتر بیشتر احتمال تشکیل رسوب در کتری، آبگرمکن و لوله ها را افزایش می دهد.
با این حال، مناسب بودن آب را نمی توان فقط از روی سختی آن تشخیص داد و باید شاخص هایی مانند آلودگی میکروبی، نیترات و سایر مواد شیمیایی نیز بررسی شوند. در کاربردهای صنعتی، زمانی که آنالیز آب نشان دهد کاهش املاح ضروری است، دستگاه تصفیه آب صنعتی RO می تواند با عبور آب از غشای اسمز معکوس، سختی و میزان املاح محلول را کاهش دهد؛ انتخاب ظرفیت و نوع سیستم نیز باید بر اساس کیفیت آب ورودی و نیاز مصرف انجام شود.
حد مجاز سختی آب آشامیدنی چقدر است و چه عواملی بر آن تاثیر دارند؟
برای سختی آب آشامیدنی، سازمان جهانی بهداشت حد مشخصی بر پایه اثرات مستقیم بر سلامت تعیین نکرده است؛ با این حال، سختی بالاتر از حدود ۲۰۰ میلی گرم در لیتر بر حسب کربنات کلسیم می تواند باعث افزایش رسوب در لوله ها و وسایل گرمایشی شود. عدد ۵۰۰ میلی گرم در لیتر نیز در برخی استانداردهای قدیمی تر به عنوان حد مرتبط با پذیرش مصرف کننده مطرح بوده، نه یک مرز قطعی برای سلامت آب.
عوامل موثر بر سختی آب عبارت اند از:
- جنس خاک و سنگ های منطقه: عبور آب از سنگ های آهکی و دولومیتی، کلسیم و منیزیم آن را افزایش می دهد.
- منبع تامین آب: آب های زیرزمینی معمولا به دلیل تماس طولانی تر با سنگ ها، سختی بیشتری از بسیاری از منابع سطحی دارند.
- میزان بارندگی و تبخیر: تبخیر آب می تواند غلظت املاح باقی مانده را افزایش دهد.
- شرایط شبکه انتقال: اختلاط منابع مختلف آب و شرایط شیمیایی آب در مسیر انتقال می تواند بر ویژگی های آن اثر بگذارد.
- روش تصفیه آب: استفاده از سختی گیر یا سیستم اسمز معکوس می تواند میزان کلسیم و منیزیم محلول را کاهش دهد.
میزان سختی مجاز آب آشامیدنی را چگونه اندازه گیری و کنترل کنیم؟
برای اندازه گیری میزان سختی مجاز آب آشامیدنی، می توانید از نوارهای تست سختی یا کیت های سنجش خانگی استفاده کنید؛ با این حال، آزمایش آب در آزمایشگاه دقت بیشتری دارد. اگر سختی آب بالاتر از حد مطلوب باشد، با توجه به نتیجه آزمایش می توان از سختی گیر رزینی یا سیستم اسمز معکوس (RO) برای کاهش کلسیم و منیزیم استفاده کرد. پیش از انتخاب دستگاه، بهتر است شاخص هایی مانند TDS و سایر املاح آب نیز بررسی شوند تا روش تصفیه متناسب با کیفیت آب انتخاب شود.
سخن پایانی
در بررسی میزان سختی مجاز آب آشامیدنی، فقط به عدد سختی توجه نکنید؛ زیرا این شاخص به تنهایی سالم بودن آب را مشخص نمی کند. برای اطمینان از کیفیت آب، آزمایش معتبر انجام دهید و در صورت بالا بودن سختی یا تشکیل رسوب زیاد، روش تصفیه مناسب را بر اساس نتیجه آزمایش انتخاب کنید.
این مقاله یک رپورتاژ آگهی است و مسئولیت محتوای ارائه شده و یا خدمات معرفی شده بر عهده مجله خبری تحلیل سبز نمی باشد.
ریحانه قیاسی، یکی از خبرنگاران پرتلاش و بااستعداد مجله خبری است که با نگاهی دقیق و تحلیلی، به پوشش رویدادهای مهم می‌پردازد. او با تخصص در حوزه‌های فرهنگی و اجتماعی، و…همواره سعی دارد تا با گزارش‌های عمیق و مصاحبه‌های تأثیرگذار، صدای اقشار مختلف جامعه باشد.
دقت، پشتکار و علاقه فراوان ریحانه به کارش، او را به یکی از اعضای کلیدی تیم تحریریه تبدیل کرده است. او با قلمی روان و حرفه‌ای، به بررسی مسائل روز می‌پردازد و مقالاتش همواره مورد توجه خوانندگان قرار می‌گیرد.
